شمس الدين حافظ
175
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
91 - « ذكر جميل » كس نيست كه افتادهء آن زلفِ دو تا نيست * در رهگذرِ كيست كه دامى ز بلا نيست روىِ تو مگر آينهء لطف الهيست * حقّا كه چنين است و درين روى و ريا نيست زاهد دهدم پند ز روى تو زهى روىِ * هيچش ز خدا شرم و ز روىِ تو حيا نيست اى شمع سحر گريه به حال من و خود كن * كاين سوز نهانى نه ترا هست و مرا نيست از بهرِ خدا زلف مَپيراى كه ما را * شب نيست كه صد عربده با بادِ صبا نيست بازآى كه بىروىِ تو اى شمع دلافروز * در بزمِ حريفان اثرِ نور و صفا نيست تيمار غريبان سبب ذكر جميل است * جانا ، مگر اين قاعده در شهر شما نيست الله ، شهيد و كفى الله شهيدا * كاين گريه كه از ارزش خون شهدا ، نيست دى مىشد و گفتم صنما ، عهد به جاى آر * گفتا غلطى خواجه درين عهد وفا نيست چون چشمِ تو دل مىبرد از گوشهنشينان * دنبال تو بودن گنه از جانب ما نيست گر پيرِ مغان مرشدِ من شد چه تفاوت ؟ * در هيچ سَرى نيست كه سِرّى ز خدا نيست عاشق چه كند ، گر نكشد بار ملامت ؟ * با هيچ دلاور سپر تير قضا نيست گفتن بَرِ خورشيد كه من چشمهء نورم * دانند بزرگان كه سزاوارِ سُها نيست در صومعهء زاهد و در خلوتِ حافظ * جز گوشهء ابروىِ تو محراب دعا نيست * توضيحات : دوتا ( گيسوى پيچدرپيچ معشوق ) صنم ( استعاره از زيبا و يار ) غلطى خواجه ( در اشتباهى خواجه ) درين عهد ( بر اين پيمان - در اين روزگار ) شرم ( حيا ) مياراى ( زينت مده ) عربده ( سر و صدا ) عهد ( ايهام دارد در مصراع اول - پيمان در مصراع دوم زمان ) معنى بيت ( 4 ) ( اى شمع سحرى به حال من و خود گريه كن ، زيرا چنين نيست كه اين آتش نهانى عشق در تو باشد ولى در ما نباشد ) معنى بيت ( 8 ) ( خدا شاهد است و از نظر شهادت ، شهادت خدا كافى است كه اين گريهاى كه ما مىكنيم كمتر از اهميت خون شهدا نمىباشد ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - خواجه در بيت اول به صراحت مىفرمايد : ( هركه را بينى در خم گيسوى گرهگير محبوب گرفتار است و كسى را نمىتوان يافت كه در گذرگاه او دام بلايى يا دام عشقى گسترده نباشد ) خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل . 2 - انتظار فايده ندارد ، دست به اقدام بزن و با يكى از فاميل يا دوستان كه مورد اعتماد است ، مشورت كن و راهكارهاى عملى براى اين نيت پيدا كنيد كه شرط اجراى آن درايت و كياست و فعاليت و پىگيرى مىباشد زيرا رقيبان زياد چشم به شما دوخته و متوجه شما مىباشند كه ممكن است آنان فرصت طلايى را از شما بگيرند . 3 - از حس ششم خود كه بسيار قوى و كارساز است ، استفاده كن و در اين راه با استوارى و پايدارى گام بردار . 4 - مقام يا ثروتى در انتظار شماست كه قدرى تلاش و كوشش لازم دارد ، پس اقدام كنيد حتما كامياب خواهيد شد . 5 - مسافر فعلا نمىآيد و سفر كرده از خود خبر شادىآفرينى مىدهد ، خريد عالى است ولى فروش ضرر دارد ، كسب و كار و ثروت شما افزايش مىيابد به شرط آنكه نذرهاى خود را ادا كنيد و به پدر و مادر توجه داشته باشيد . 6 - شخصى در اين هفته به شما بىمحبتى كرده و نارو زده است ، او قصد خيانت نداشته بلكه انسانى دستوپاشكسته و بىتوجه مىباشد ، او خود متوجه اين اقدام شده و شرمنده مىباشد . 7 - چيزى را از دست مىدهيد ولى به زودى هديهاى و ملاقاتى با شخصى مهم دست خواهد داد كه بسيار سودمند است . 8 - ترفيع مىيابيد اما موجب حسادت ديگران مىشويد ، مواظب سخنچينان و دشمنان باشيد كه با هوشيارى همه را شيفته خود خواهيد كرد پس جاى هيچگونه نگرانى نيست .